De theeceremonie

Tja-no-joe (de ‘theeceremonie’, letterlijk: ‘heet theewater’) is één van de essentiële onderdelen van de traditionele Japanse cultuur. De in de loop van de 16de eeuw ontwikkelde en geperfectoneerde wabi-ideaal omvattende stijl van de theeceremonie, is bekend geworden onder de naam ‘wabi-thee’ (wabitja). De theeceremonie kan gezien worden als een samensmelting van verschillende culturele stromingen. Centraal in de tja-no-joe staat het ideaal van wabi, verfijnde eenvoud. Hierdoor konden de Japanners evenveel waarde hechten aan ruw, eenvoudig en onregelmatig Japans en Koreaans aardewerk als aan volmaakte regelmatig Chinees porselein (karamono). Dit opende de weg naar een nieuwe esthetiek. In de theeceronomie zien we een ideaal van gecultiveerde armoede dat grote geestelijke rijkdom bevat.  Dit ideaal werd vervolmaakt door drie theemeesters: Moerata Djoeko (1422-1502), Takeno Djoo (1502-1555) en Sen no Rikioe (1522-1591), alle drie afkomstig uit de koopliedengemeenschap en geheel doordrongen van het Zen-boeddhisme. Het kleine, rustieke theevertrek werd een wereld op zich waarin de sociale scheidslijnen tijdelijk vervaagden. Hier konden kooplieden en stedelingen omgaan met machtige militairen of edellieden in een gemeenschappelijke hartstocht voor eenvoud en voor kostbare gebruiksvoorwerpen. Er is een groot aantal theescholen in het moderne Japan. De meeste zeggen direct of indirect terug te gaan op Sen no Rikioe. Sommige richtten zich op de sjogoens, daimo of hovelingen, andere op de lagere rituele vormen. Etiquette, esthetiek en belangstelling voor Zen. De drie nu actieve scholen zijn de Oera Senke, Omote Senke en Moesjanokodji in Kyoto

Niek Remkes