Suganuma Sensei

Suganuma Sensei is sedert 26 jaar aikidoleraar in Fukuoka op het eiland Kyushu, in het zuiden van Japan. Joost van Straaten en Anna Helmond, dojohouders van de Itokan in Amersfoort, trainen sinds een aantal jaren regelmatig bij hem. Tijdens hun bezoek dit jaar aan Japan hielden ze voor de Aiki Info het volgende vraaggesprek met de sensei.

Wanneer bent u met Aikido begonnen en wie zijn uw leraren geweest?

In 1962 ben ik met Aikido begonnen aan de universiteit. Tamura sensei was daar mijn leraar. Na mijn eindexamen aan de universiteit werd ik voor drie jaar uchi deshi (inwonende student) van de Hombu Dojo in Tokio.

Is O Sensei uw leraar geweest?

Ja. Ik was de laatste leerling die O Sensei aannam. Twee jaar nadat ik uchi deshi was geworden is hij overleden. Weer een jaar later, in 1970, ben ik gevraagd om naar Kyushu te gaan.

Hoeveel dojo’s vallen nu onder uw verantwoordelijkheid?

Bij elkaar zestig dojo’s, inclusief universiteiten. ik ben verantwoordelijk voor ongeveer 2500 tot 3000 leerlingen.

Toen u twee jaar geleden in Nederland was, heeft u het woord aikido drie maal gecalligrafeerd om de drie fasen aan te geven in het trainingsproces.

In Aikido, net als in shodo (calligrafie) is de eerste fase kaisho, basistechniek. De tweede fase is 2e yosho, souplesse, flexibiliteit. In deze fase worden de technieken meer vloeiend beoefend. Tenslotte is er de derde fase, sosho, bewegen als water. Dit is de meest zachte manier van de drie. De eerste fase, de basistechniek, is de allerbelangrijkste, zowel voor beginners, gevorderden, als leraren. In mijn lessen begin ikzelf altijd eerst met de basistechniek en ga ik daarna door naar de volgende twee fasen.

Wat is de betekenis van kokyu-ho (oefenen van de ademhalings kracht) in aikido?

Als je kokyu oefent probeer je lichaam, geest en techniek tot een geheel te maken. Kokyu-ryokyu gaat over het ontwikkelen van kracht die je niet kunt zien. Kokyu-ho betekent ook je verenigen met jezelf met je partner. Net zoals in de warmingup je je linker- en rechterhand in elkaar legt waardoor ze een eenheid vormen, zo verenig je je in kokyu-ho ook met je partner..

Is kokyu nage hetzelfde als kokyo ho?

Nee, kokyu nage betekent dat je de geest en het lichaam van iemand die beweegt leidt en werpt. Het is  gevaarlijk om een aanval te stoppen, daarom moet je altijd proberen een aanval te leiden.

Is het belangrijk om langzaam te trainen?

Ik vind het belangrijk, maar elke leraar heeft zijn eigen manier. Beginners moeten langzaam oefenen en niet gehaast zijn. Beginners die snel of met veel kracht oefenen kunnen moeilijk de juiste weg vinden. Voor meer ervaren aikidoka’s kan snel trainen ook goed zijn, maar je moet er op letten dat er geen “opening” is in je techniek. Zolang er nog zwakke plekken in je techniek zijn kun je beter langzaam trainen.

Waarom is er geen competitie in aikido?

Ten eerste omdat de technieken te gevaarlijk zijn. Competitie betekent letterlijk elkaar testen. O Sensei zei dat dat eigenlijk betekent: elkaar doden. De tweede reden is dat het belangrijker is om jezelf te disciplineren, jezelf te overwinnen en te controleren dan in competitie met anderen verwikkeld te zijn.

Waarom zijn er geen kata’s in Aikido?

De technieken in Aikido  worden gemaakt door jou en je partner, daar ben je afhankelijk van. De juiste techniek ontstaat uit het samenspel van die twee.

Hoe belangrijk is de sfeer in de dojo?

Het is heel belangrijk een goede atmosfeer te scheppen. Je kunt in een dojo makkelijk regels stellen, maar een goede atmosfeer moet dag na dag als vanzelf groeien. Dit kan vijf tot tien jaar duren.  Atmosfeer kan niet in een dag ontstaan maar groeit beetje bij beetje.

Is er een verschil tussen de manier van trainen in Japan of Europa?

Ik denk van niet, individuen zijn verschillend maar in de dojo’s zie ik dat niet.

We weten dat u ook zazen (Zen-meditatie) beoefent (naast Aikido, Shodo en Yoga). Helpt dit u ook in het Aikido?

Het kan je helpen. Laat ik een voorbeeld geven. Zen en Aikido zeggen allebei: sta positief in het leven , leef in de echte realiteit. Nu is het beste moment in je leven. Doe je best, op dit moment, nu. Dat is het allerbelangrijkste in Aikido en Zen Maak je geen zorgen over het verleden of de toekomst. Als je vecht met iemand, vecht dan nu. Denk niet aan straks, aan het verleden of de toekomst.

Wilt u zelf nog wat kwijt over Aikido?

Als je aikido doet moet je je concentreren op je doel. Aikido is bedoelt om een te worden met jezelf, met de ander en met de wereld. Aikido is er om mensen met elkaar te verbinden. O Sensei zei bijna vijftig jaar geleden al dat we van alles om ons heen moeten houden. Dit is in onze tijd extra belangrijk omdat we al veel van ons milieu aan het vernietigen zijn. Het is belangrijk om niet met elkaar te wedijveren in aikido. Het gaat niet om het vergelijken van technieken. Probeer in je technieken niet je partner te breken, maar beweeg natuurlijk en gezond (voor jezelf en je partner).

Interview gehouden in 1997

Informatie: 033-4651730,
Itokan Amersfoort
Anna Helmond en Joost van Straaten

Shoheijuku page Suganuma Sensei