Aansprakelijkheid bij ongevallen
In oktober 1995 ontstond er nogal wat onrust bij sportverenigingen en sportleraren door een uitspraak van de Hoge Raad, waarin een flinke schadevergoeding werd toegewezen aan een meisje dat bij een turntraining blijvend invalide was geraakt.
Het meisje, Astrid Veenhoeven, viel in 1985 op 14-jarige leeftijd bij een oefening in het onderdeel ringen met haar hoofd juist buiten de matten op de vloer, met als gevolg een blijvend hoofdletsel. Haar vader eiste schadevergoeding van zowel de trainster van de betreffende gymnastiekvereniging, als van die vereniging zelf. De rechtbank van Assen, en in hoger beroep ook de Hoge Raad, kende de vordering toe op de grond, dat zowel trainster als vereniging ‘niet alle op het specifieke gevaar van de gevaarlijke oefening gerichte veiligheidsmaatregelen hadden getroffen, die in de gegeven situatie mochten worden gevergd ter voorkoming van de gevolgen van een val.’ Dit oordeel was gebaseerd op een aantal omstandigheden van het ongeval.
- De trainster was onvoldoende deskundig in het betreffende onderdeel. Bovendien stond ze op het moment van het ongeval bij een andere oefening begeleiding te geven. Degene die bij de ringen optrad als begeleider en vanger had de betreffende oefening (de disloque) zelf nooit gedaan. Bovendien lette hij niet op, gezien het feit dat niemand de val van Astrid zelfs maar gezien had.
- Ook hadden er twee vangers moeten zijn, en meer matten (anders was Astrid er niet buiten gevallen).
- Tenslotte was er volgens de rechtbank onvoldoende concentratie voor deze gevaarlijke oefening aanwezig in de gymnastiekhal, omdat er drie oefeningen tegelijk werden gedaan.
In het Nederlands Juristenblad van 10 november 1995 gaat de jurist Ton Hartlief, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Limburg, uitgebreid in op deze uitspraak en haar consequenties. Kern van de uitspraak is de zorgvuldigheidsnorm die in het betreffende geval werd aangelegd. De verdediging van de advocaat van de gymnastiekvereniging, dat het hier zou gaan om een beperkte aansprakelijkheid omdat het om training in verenigingsverband en om sportletsel zou gaan, werd door de Hoge Raad uitdrukkelijk verworpen. Dit zijn geen redenen om de zorgvuldigheidseisen naar vereniging en trainer toe te verminderen. De Raad maakte echter een duidelijk verschil tussen letsel, waarbij kan worden vastgesteld dat trainer en vereniging te kort zijn geschoten ‘in de zorg die van hen jegens de deelnemers aan de training kan worden gevergd’, en letsel opgelopen ten gevolge van de gedragingen van een andere deelnemer of deelneemster. Het eerste soort letsel was aan de orde in het geval-Astrid Veenhoven, het tweede soort komen we uiteraard vaak tegen bij vechtsport. Hartlief wijst erop dat de gymnastiekvereniging niet aansprakelijk was geweest als er zorgvuldiger was gehandeld bij de aanstelling van een trainer en/of als er meer vrijwilligers waren ingeschakeld om als vanger/begeleider op te treden en/of als de matten goed waren neergelgd en/of als er met minder groepen tegelijk was geoefend.
Is er nu sprake van een uitspraak met grote gevolgen? Hartlief meent van niet. Hij vind het voor de hand liggen dat ook sportverenigingen onderworpen zijn aan vrij zware zorgvuldigheidsnormen, en wijst op eerdere uitspraken waarin dat al was gebeurd. Wel adviseert hij sportverenigingen en sportbonden zich erop te beraden of:
- er voldoende deskundige begeleiding bij de training is
- het sportmateriaal deugdelijk is en goed aangebracht
- er voldoende verzekeringsdekking is
Vooral dat laatste is meestal onvoldoende. Een verzekeringslimiet van bijvoorbeeld 500.000 gulden is al snel onvoldoende bij ernstig letsel. Maar als sportverenigingen hun zaakjes goed voor elkaar hebben is er volgens Hartlief weinig te vrezen. ‘Uiteindelijk is het gros van de sportblessures ... toe te schrijven aan onkunde of onhandigheid van de deelnemer(s) danwel aan een ongelukkige samenloop van omstandigheden, en niet aan een gebrekkig inzicht van trainers, begeleiders of clubs.’
Stephen Snelder
