Interview Morihei Ueshiba
en zijn zoon Kisshomaru

Deel I

Het volgende interview was afgenomen door twee niet genoemde journalisten en verscheen in het Japans in het werk aikido, dat geschreven is door Kisshomaru Ueshiba in 1957 te Tokyo, op pagina's 198 - 219. Het is vertaald naar het Engels door Stanley Pranin en Katsuaki Terasawa en verscheen in 1976 in Aiki News, op pagina's 18 - 21. De tekst hieronder is voor Aiki - Info naar het Nederlands vertaald  met toestemming van Stanley Pranin http://www.aikidojournal.com/.

A: Toen ik een student was liet mijn filosofie professor ons een portret zien van een beroemde filosoof en nu sta ik versteld met de vergelijkenis met u, sensei.

O Sensei: Aha. Misschien had ik me maar op het terrein van filosofie moeten begeven. De spirituele zijde van me is meer benadrukt dan de fysieke.

B: Men zegt dat aikido geheel verschillend is vergeleken met karate of judo.

O Sensei: Van mij mag er gezegd worden dat het de ware krijgskunst is. De reden hiervan is dat het een krijgskunst is die gebaseerd is op de algemene waarheid. Het omniversum is samengesteld uit veel verschillende delen maar tegelijkertijd is het omniversum als een geheel verenigd als een familie en symboliseert het de ultieme staat van vrede. Met deze kijk op het omniversum in gedachte kan aikido alleen nog maar een krijgskunst zijn van liefde. Het kan geen krijgskunst zijn van geweld. Daarom kan gezegd worden dat aikido een manifestatie is van de schepper van het omniversum. Met andere woorden is aikido als een reus (het is van nature immens groot) Daarom zijn in aikido de hemel en aarde trainingsvelden. De geestestoestand van de aikidoka moet vredig en volledig ongeweldadig zijn. Hiermee bedoel ik de speciale geestestoestand die geweld in een staat van harmonie kan brengen. Ik denk dat dit de ware geest van de Japanse krijgskunsten. We hebben deze aarde gekregen om haar om te vormen in een hemel op aarde. Oorlogsachtige activiteiten zijn hier totaal niet op zijn plaats.

A: Het is dus eigenlijk heel anders dan de traditionele krijgskunsten.

O Sensei: Zeker, het is zeer verschillend. Als we kijken naar de geschiedenis zien we hoe de krijgskunsten misbruikt zijn. Gedurende de Sengoku periode (1482 - 1558, Sengoku betekend oorlogsvelden) lokale heersers gebruikte de krijgskunsten als een vechtgereedschap voor hun privé interesses en om hun eigen hebzucht te bevredigen. Ik denk dat dit totaal ongepast is. Ook ikzelf heb krijgskunsten onderwezen aan soldaten met het nut om anderen te doden tijdens de oorlog, ik was erg verward toen het conflict over was. Dit motiveerde me om de ware geest van aikido te ontdekken zeven jaar geleden, toen ik op het idee kwam om een hemel op aarde te bouwen. De reden van deze vastbeslotenheid was dat ondanks hemel en aarde (in het fysieke omniversum) een staat van perfectie hebben bereikt en zijn relatief stabiel in hun evolutie, mensheid (met name de Japanse mensen) lijken in een tijd van omwenteling te zijn. Ten eerste moeten we deze situatie veranderen. De realisatie van deze missie is het pad tot de evolutie van de algemene mensheid. Toen ik me dit realiseerde, concludeerde ik dat de ware aard van aikido is liefde en harmonie. Daarom is de bu (krijgs) in aikido de uitdrukking van liefde. Ik bestudeerde aikido om mijn te dienen. Vandaar dat de geest van aikido alleen maar liefde en harmonie kan bevatten. Aikido was geboren in overeenstemming met de principes en werking van het omniversum. Daarom is het een budo (weg van de krijger) van absolute zegeviering.

B: Wilt u iets vertellen over de principes van aikido? Het grote publiek vind aikido iets mistieks zoals ninjutsu omdat u, Sensei, gigantische tegenstanders kan vellen met lichtsnelheid en objecten van honderden kilo's optilt.

O Sensei: Het lijkt mystiek. Ik aikido gebruiken we de kracht van de tegenstander volledig. Dus des te meer kracht de tegenstander gebruikt, des te makkelijker het voor je wordt.

B: Dus in die zin zit er ook aiki in judo, omdat men zich in judo synchroniseert met het ritme van de tegenstander. Als hij trekt, duw jij en als hij duwt, trekt jij. Je beweegt hem volgens dit principe, zorgt dat hij zijn balans verliest en dan kun je je techniek toepassen.

O Sensei: In aikido is er absoluut geen aanval. Aanvallen betekend dat de geest al verloren heeft. We hangen het principe van absoluut niet tegenwerken, dit is, we verzetten ons niet tegen de aanvaller. Vandaar dat er in aikido geen opponent is. De overwinning in aikido is masakatsu agatsu (correcte overwinning, zelfoverwinning); omdat je wint in overeenstemming met de missie van de hemel van alles wint zul je absolute kracht bezitten.

B: Betekend dat ato no sen? (Deze term refereert aan een late reactie op een aanval.)

O Sensei: Absoluut niet. Het is niet een vraag van of sensen no sen of sen no sen. Als ik het onder woorden moet brengen zou ik zeggen dat je je partner controleert zonder dat hij jou kan controleren. Dat is toestand van continue zegeviering. Eer is geen kwestie van winnen of verliezen van een opponent. In deze zin is er geen opponent in aikido. Zelfs als je een opponent hebt zal deze een deel van jou worden, een partner die jij alleen controleert.

B: Hoeveel technieken zijn er in aikido?

O Sensei: Er zijn ongeveer 3.000 basistechnieken en elke daarvan heeft 16 varianten... dus zijn er vele duizenden. Afhankelijk van de situatie kun je ook nog nieuwe creëren.

A: Wanneer bent u begonnen met de studie van krijgskunsten?

O Sensei: Op de leeftijd van veertien of vijftien. Als eerste leerde ik renshinyo ryu jiujitsu van Tokusaburo Tozawa Sensei, daarna kito ryu, yagyu ryu, aioi ryu, shinkage ryu, dus eigenlijk alle juijitsu vormen. Echter dacht ik wel dat er ergens anders een ware vorm van budo zou moeten zijn. Ik probeerde hozoin ryu sojitsu en kendo. Maar bij al van deze kunsten ging het om man tot man gevecht vormen en ze gaven me geen voldoening. Daarom bezocht ik veel delen van het land om te zoeken naar de weg en om te trainen, maar alle leidde tot helaas tot niets.

A: Is dat de kluizenaarstraining van de krijger?

O Sensei: Ja, de zoektocht voor de ware budo. Wanneer ik naar een andere school ging zou ik nooit de leraar van die dojo uitdagen. Een individu met de leiding van een dojo is druk met veel zaken, daarom is het erg moeilijk voor hem om zijn ware mogelijkheden te kunnen tonen. Ik toonde hem de gepaste respect en leerde van hem. Als ik mezelf superieur zag dan betuigde ik hem me mijn respect en ging naar dan huis.

B: Dus u hebt niet vanaf het begin aikido geleerd. Wanneer begon aikido te bestaan?

O Sensei: Zoals ik al eerder zei, ik ben naar vele plaatsen geweest om ware budo te vinden ... Toen ik 30 jaar oud was vestigde ik me in Hokkaido. Op een gegeven moment, terwijl ik in de Hisada herberg verbleef in Engaru in de Kitami provincie, ontmoette ik een zekere Sokaku Takeda Sensei van de Aizu clan. Hij onderwees daito ryu juijitsu. Gedurende de 30 dagen waarin ik van hem leerde, voelde ik een soort van inspiratie. Later heb ik deze leraar bij me thuis uitgenodigd en samen met vijftien of zestien van mijn medewerkers werden we leerlingen van hem, op zoek naar de essentie van budo.

B: Heeft u aikido ontdekt terwijl u daito ryu onder Sokaku Takeda studeerde?

O Sensei: Nee. Het zou nauwkeuriger zijn om te zeggen dat Takeda Sensei mijn ogen heeft geopend voor budo.

A: Werd uw ontdekking van aikido omgeven door speciale omstandigheden?

O Sensei: Ja. Het gebeurde namelijk zo. Mijn vader werd ernstig 1919. Ik verzocht Takeda Sensei om verlof en ging op reis naar huis. Op weg naar huis werd mij verteld dat als ik naar Ayabe ging bij Kyoto en een gebed opdroeg, dat elke ziekte dan ook genezen zou worden. Dus ging ik daar naartoe met Onisaburo Deguchi. Later toen ik thuis arriveerde kwam ik erachter dat mijn vader reeds was overleden. Ondanks dat ik Deguchi Sensei maar een keer had ontmoet, besloot ik met mijn familie te verhuizen naar Ayabe en uiteindelijk verbleef ik er tot aan het laatste gedeelte van de Taisho periode (rond 1925). Ja ... op dat moment was ik ongeveer 40 jaar oud. Op een dag was ik mezelf aan het afdrogen bij de bron. Plotseling kwam er een waterval van verblindende gouden flitsen over me heen vanuit de hemel en omhulde mijn lichaam. Gelijk daarna begon mijn lichaam groter en groter te worden, het groeide uit tot de omvang van het gehele omniversum. Terwijl ik totaal overmeesterd was door deze belevenis, realiseerde ik me plotseling dat men niet moet denken dat men moet winnen. De vorm van budo moet liefde zijn. Dat is aikido en dit is de oude vorm van de houding in kenjutsu. Nadat ik me dit realiseerde was ik vervuld van vreugde en kon mijn tranen niet bedwingen.

B: Daarom is het in budo niet goed om sterk te zijn. Al sinds vanouds wordt de vereniging van ken en zen onderwezen. De essentie van budo kan niet worden begrepen met het leegmaken van je geest. In die toestand hebben nog goed nog slecht hebben een betekenis.

O Sensei: Zoals ik al eerder zei, de essentie van budo is de Weg van masakatsu agatsu.

B: Ik heb een verhaal gehoord dat u in een gevecht was betrokken met 150 arbeiders.

O Sensei: Was ik dat? Ik herinner me wel dat ... Deguchi Sensei ging naar Mongolië in 1924 om zijn doel van een groot Aziatische gemeenschap te bereiken in de lijn van het nationale beleid. I heb hem begeleid op zijn verzoek alhoewel mij verzocht was het leger in te gaan. We reisden in Mongolië en in Manchuria. In het laatste land kwamen we een groep van muitende bandieten tegen en een hevig vuurgevecht brak uit. Ik vuurde terug met mijn machinegeweer en rende totdat ik midden tussen de bandieten stond, viel ze sterk aan en toen verjaagde ik ze. I slaagde erin aan het gevaar te ontsnappen.

A: Klopt het, sensei, dat u erg verbonden bent met Manchuria. Was u daar voor een lange tijd?

O Sensei: Sinds het incident ben ik vaak in Manchuria geweest. Ik was een adviseur in de krijgskunsten voor de Shimbuden organisatie, maar ook voor de Kenkoku Universiteit in Mongolië. Daarom ben ik daar een graag geziene gast.

B: Ashihei Hino schreef een verhaal genaamd ``oja no za'' in Shosetsu Shincho waarin hij de jeugdige periode van Tenryu Saburo bespreekt, de rebel van de sumowereld, en zijn ontmoeting met de krijgskunst aikido en de ware geest daarvan. Heeft dat met u te maken sensei?

O Sensei: Ja.

B: Betekend dat dan dat u geassocieerd met Tenryu voor een bepaalde tijd?

O Sensei: Ja. Hij verbleef voor drie maanden in mijn huis.

B: Was dit in Manchuria?

O Sensei: Ja. Ik heb hem ontmoet terwijl we in de optocht rondtrokken na de viering van de tiende verjaardag van de oprichting van de regering van Manchuria. Er was een knappe man die naar het gezelschap aan het kijken was vele mensen porde hem met commentaar als: ``Deze Sensei heeft een enorme kracht. Wat vind je er van om je met hem te meten?'' Ik vroeg iemand naast me wie deze persoon was. Er werd mij uitgelegd dat hij de beroemde Tenryu was die zich had teruggetrokken van de sumoworstelaarsvereniging. Daarna werd ik aan hem geïntroduceerd. Uiteindelijk kwamen op het punt dat we onze krachten gingen meten. Ik ging zitten en zei tegen Tenryu: ``Duw me omver. Duw heel erg hard, je hoeft je niet in te houden.'' Omdat ik het geheim van aikido kende, kon hij me geen centimeter verplaatsen. Zelfs Tenryu stond hiervan versteld. Het resultaat van deze ervaring was dat hij een aikidostudent werd. Hij is een goede man.

Lees hier verder voor deel 2 ...