Kokyu-Ryoku

Interview met Fujita Sensei, 8e dan, technisch adviseur van de B.A.F. (British Aikido Federation) en de N.C.A.F. door Peter Megann tijdens de B.A.F.-zomerschool van 1994.

P.M.: Kokyu-ryoky (ademhalingskracht) is een essentieel, maar zeer moeilijk, bijna mysterieus concept van aikido. Is het voor Japanners even moeilijk te begrijpen als voor westerlingen?

F.S.: Ja, dat is het.

P.M.: Kunt u het vanuit uw eigen ervaring en uw relatie met O-Sensei voor ons enigszins verhelderen?

F.S.: Het is niet gemakkelijk onder woorden te brengen, alhoewel het nog moeilijker is om het in praktijk te brengen! Het is een levenstaak om het te begrijpen. Ten eerste is het van belang in te zien dat er twee soorten kracht zijn. Er is spierkracht en er is kokyu-ryoku, of ademhalingskracht. Wanneer over kracht in verband met sport wordt gesproken gaat het in het algemeen over spierkracht. Het is bijvoorbeeld met spierkracht waarmee iemand je arm vastpakt, en dan is die bovendien geconcentreerd op één bepaalde plek. Als we iemand willen optillen gebruiken we spierkracht. In aikido gebruiken we niet deze spierkracht maar een kracht van binnenuit. We proberen niet te tillen of te duwen.

P.M.: Maar het is toch ook niet mystiek? Ik denk dat sommigen dat wat ki-kracht heet, een beetje esoterisch vinden, iets waarvoor speciale training is vereist om het te ontwikkelen. Of is kokyu-kracht in feite een fysieke kracht maar een andere wijze waarop je je lichaam gebruikt, een gebruik van energie zonder tussenkomst van de spieren?

F.S.: Kokyu-ryoku is kracht van het hele lichaam. Al onze energie gaat naar buiten, breidt zich uit, strekt zich uit. Vergelijk het met een ballon. Een ballon is niet leeg, daarin is een kracht, een druk naar buiten die gelijk is verdeeld over het hele oppervlak ervan. Zo zou ons lichaam moeten zijn in aikido, met gelijk verdeelde druk binnen het geheel: in de handen bij het maken van kontakt, in de voeten op de grond; in ieder deel ervan zou de druk gelijk moeten zijn. Maar het is makkelijk gezegd en zonder betekenis als we het niet kunnen toepassen in aikido. Ik zeg niet dat fysieke kracht geen rol speelt, de vraag is hoe het wordt gebruikt. Ki is de samenwerking van geest (mind) en lichaam. Een groot persoon kan erg sterk zijn maar als hij niet weet hoe geest en lichaam samen te gebruiken, heeft zijn kracht in aikido geen waarde.
Sommige aikidoka’s besteden veel tijd aan het bestuderen van ki en het verbinden van lichaam en geest. Dit is allemaal goed en aardig maar de vraag is of ze het weten toe te passen. Het is ki-kracht waardoor lichaam en geest samenwerken. In de theorie van aikido vinden we dit vanzelfsprekend terug, als shin shin toitsu, maar van belang is of je het voor je kan laten werken of niet. Ki-kracht is overal aanwezig, niet alleen in één deel van het lichaam. Je kan het vergelijken met een opwellende bron: het komt uit het centrum of de seika tanden. Zonder balans is er geen ki hetgeen balans erg belangrijk maakt. In de balans ligt de oorsprong van ki, daar ligt het begin. Voorzover men denkt dat een verkleedpartij volstaat om ki te genereren, zitten we met een probleem. Zoals al eerder gezegd komt wat we normaal spierkracht noemen van de spiercellen, die uitzetten en inkrimpen. Ademkracht, waarbij wel spieren en botten betrokken zijn, komt niet voort uit spierkracht. Hier hebben we het over tai-ko-atsu. Tai-ko-atsu kan je vergelijken met de werking van een ballon. Het is een kracht van binnenuit en ligt in de organen. Het is niet de fysieke, waarneembare spierkracht. Er is wel vijf maal zoveel kracht van binnenuit mogelijk als van de spieren. Van oudsher kennen we verhalen van oudere vrouwen die bij brand enorm zware lasten in veiligheid hebben gebracht. Het was duidelijk dat dit niet met spierkracht alleen mogelijk zou zijn geweest. In normale omstandigheden zouden zij de zware last niet hebben kunnen verplaatsen maar in de brand konden ze er rennend mee op de vlucht gaan. In aikido gaat het erom deze innerlijke kracht altijd werkzaam te maken. En hierover bestaan de meeste misverstanden: het gaat hier niet om techniek of waza. Sommigen denken dat het hard trainen is waarom het gaat en zijn gelukkig wanneer ze zich hebben uitgeput. Maar dit is onzin. Belangrijk is het om intelligent te trainen, de juiste techniek eigen te maken en geen inspanning te verspillen.
Er zijn mensen die plotseling op een dag ademkracht begrijpen. Het heeft niets te maken met dangraden. Er zijn 3e en 4e danners die het niet begrijpen. O-Sensei schonk ons wat we noemen ryo, een trainingsmethode waarmee we onze kokyu-ryoku kunnen ontwikkelen. Voor beoefenaren van kendo en karate is kokyu-ryoku van aikido moeilijk te vatten. Ze kunnen het niet voelen. Maar toch is het noodzakelijk voor judo, kendo en zelfs sumo. Als je het begrijpt kan je wie dan ook gooien. De beroemde sumo-worstelaar Futabayama begreep het. Hij was meer dan 60 seizoenen kampioen alhoewel hij half-blind was. En waarom? Omdat hij kokyu-ryoku had. Hij was de uitzondering. Hij kon mensen met een vinger omduwen. Hij won altijd door te ontvangen (uke) en verloor nooit.

P.M.: Over het algemeen doen we suwari-waza kokyu-ho aan het eind van de training. Als het zo’n belangrijke, voorbereidende oefening is, waarom doen we het dan niet aan het begin ervan?

F.S.: Omdat het het moeilijkste is om te begrijpen. Zouden we het eerst moeten begrijpen dan zouden we helemaal niet meer aan aikido toe komen. Daarom oefenen we het een beetje aan het eind van de training, maar het kan natuurlijk ook aan het begin worden gedaan.

Vertaling: Fons Verhoeven

Uit: de British Aikido Federation Newsletter, juli 1995