Interview Erik Louw (Jowi Schmitz) Erik Louw is 5e Dan Aikido en 7e Dan Katori Shinto Ryu (zwaardvechten). Hij begon met Japanse vechtsporten op zijn 10e en deed onder andere aan Judo, Kyokushinkai karate, Shaolin Kempo en Kendo. Hij begon begin jaren zeventig met Aikido bij Peter Bacas. Momenteel heeft hij een eigen dojo in  Amsterdam en Almere. Hij geeft ook regelmatig zwaard- en Aikido stages in België, Italië, Engeland, Denemarken en Zuid Afrika. Een gesprek met hem over  enkele aspecten van Aikido.

 

Waarom ben je met Aikido begonnen?

In de andere Budosporten die ik deed raakte je elkaar niet aan. Mijn ervaring met Aikido was dat je door aanraking veel meer te weten komt over je trainingspartner. Dat interesseerde mij. Iemand kan bijvoorbeeld zeggen dat het goed met hem/haar gaat, maar als je dan contact maakt voel je de onderliggende spanningen in het lichaam. Je leert dan rekening te houden met die ander. Je leert die ander te respecteren. Dat is ook goed voor je eigen ontwikkeling, uiteindelijk gaat het er in alle Budo sporten om, je eigen ‘vijanden’ te overwinnen. Fixaties in je eigen hoofd die maken dat je een techniek niet goed kan uitvoeren of het doel van een beweging niet kan doorgronden. Een trainingspartner is daarbij een waardevolle toevoeging aan dit leerproces.

Wat vind je interessanter Uke of Tori?

Uke. Uke staat gelijk aan luisteren, Tori aan praten. Luisteren is nu eenmaal veel moeilijker. Door te ‘luisteren’ naar een beweging leer je de diepere inhoud ervan. Je gaat voelen hoe iemand jouw lichaam manipuleert. Het is namelijk heel anders om een beweging te ondergaan, dan om hem iemand anders te zien ondergaan. Dat zien blijft aan de oppervlakte terwijl het voelen veel dieper gaat. Bij Fujita Sensei is dat bijvoorbeeld heel duidelijk te merken. Als je Uke neemt voor Fujita Sensei dan weet hij je te ‘omsingelen’; hij brengt je al uit balans voordat je dat zelf merkt. Als hij een klem op je pols zet dan krijg je het gevoel alsof er een olifant op je hoofd gaat zitten. Hij kan je aan het huilen brengen niet omdat je pols zo’n pijn doet, maar door een gevoel van totale machteloosheid. Dat is heel knap. Als Uke voel je dan hoe sterk zo’n overmacht kan zijn en daar leer je van. Normaal gesproken zou je iets stuk maken bij zo’n krachtige controle, maar bij Fujita Sensei is dat niet zo, omdat hij luistert naar het lichaam van de Uke en precies weet hoever hij kan gaan. In feite is Fujita Sensei  dus in staat om vanuit de Tori positie te luisteren. Uiteraard is dat iets wat iedere gevorderde Aikidoka nastreeft maar Fujita Sensei is een expert op dat gebied. Je moet eerst de rol van de Uke goed bestuderen, voordat je als Tori zo efficiënt kan zijn.

Respect?

Respect voor je partner is een van de vele vormen van respect die zo belangrijk zijn binnen Aikido  en in de Budo sporten in het algemeen. Vroeger trainde ik onder Chiba en Kanetsuka Sensei. Zij gingen uit van het overdonderen van je tegenstander door overwicht. Als ik bijvoorbeeld met Kanetsuka Sensei een zwaardoefening deed dan dreef hij me altijd helemaal tot aan de muur en sloeg dan op mijn vingers opdat ik me zou verdedigen. Maar een leerling kan zich niet tegenover een leraar verdedigen, dat heeft met datzelfde respect te maken. Deze benadering van Aikido is de ‘harde’ stijl.

Ik merkte dat ik in mijn ontwikkeling na een bepaalde tijd meer behoefte kreeg aan een zachtere aanpak. De eerste ‘zachte’ Japanse leraar die ik tegenkwam was Sekiya Sensei. Deze was toen een jaar of 65 en net met pensioen. Hij riep tijdens het trainen steeds ‘too strong!’ en probeerde zachtheid in de bewegingen te brengen. Sekiya introduceerde me in de zwaardstijl Kashima Shin Ryu en ik heb veel basistechnieken met hem geoefend. Toen de Soke (stijlhouder) van Kashima Shin Ryu doodging besloot Sekiya Sensei naar de dojo van Sugino Sensei te gaan om daar met zijn hoge graad in de Kashima Shin Ryu, weer van voren af aan de Katori Shinto ryu stijl te gaan leren. Hij was toen al vrij oud en zoveel nederigheid om weer aan het begin te beginnen heeft een enorme indruk op me gemaakt. De bescheiden Sekiya Sensei was voor mij een soort liefdevolle vader. Hij heeft me vooral geleerd dat Aikido een levensstijl is die waardig en vol liefde en met een heleboel plezier gevolgd kan worden. Zijn dood in september dit jaar heeft me dan ook diep geraakt. Van Sekiya Sensei en ook van Sugino Sensei, later toen ik in Japan was, heb ik geleerd dat respect twee kanten opgaat. Als senior train je niet om de junior te onderdrukken, maar juist om hem of haar iets te leren. Dat heeft me veranderd. Voor die tijd trainde ik om zo sterk mogelijk te worden, erna wilde ik vooral de oprechtheid en zachtheid van Sugino Sensei leren.

Heeft dat ook je manier van lesgeven beďnvloedt?

Ja, ik denk wel dat ik zachter ben geworden. Vroeger kon ik het niet begrijpen als leerlingen geen volledige inzet toonden. Tegenwoordig kan ik meer begrip opbrengen voor iemand die naast Aikido ook nog andere dingen wil doen. Ik richtte me bij het lesgeven altijd al op het ‘Uke-gevoel’ bij de leerlingen, maar ik probeer ze nu wat positiever te benaderen. Als iemand een fout maakte, vroeger, kreeg ie gewoon een knal voor z’n hoofd, tegenwoordig zeg ik dat het ‘bijna goed’ is. Als je iemand angst aanjaagt door te hard te zijn, kan hij/zij zich nooit volledig ontwikkelen. Omdat angst onderdrukt. Ik denk dat het veel beter is een leerling vanuit een gevoel van blijdschap te laten trainen. Als je een goede leraar bent hoef je dan ook geen respect te claimen maar krijg je dat vanzelfsprekend. Door de nadruk te leggen op de Uke kan je mensen heel veel inzicht in bewegingen zelf laten ontdekken. Als ze dan vast lopen op een blokkade in zichzelf kan je ze een duwtje in de goede richting geven.  Zo gaf ik bijvoorbeeld 15 jaar gelden privé les aan een vrouw in een rolstoel. Zij wilde heel graag leren hoe ze zich moest verdedigen, maar kon zich niet los maken van het idee dat ze eigenlijk weerloos was. Die blokkade maakte dat al haar bewegingen mislukten. Op een gegeven moment heb ik een Japans zwaard gepakt en maakte een slag tot vlak boven haar hoofd. Tranen tot het plafond. Zoveel overmacht maakte dat haar diepe gevoel van weerloosheid naar boven kwam. Daarna kon ze dat idee loslaten en kon ze de intentie van de oefeningen wel aanvoelen en uitvoeren.

Wat zijn de vijanden die je als Aikidoka binnen jezelf kan tegenkomen?

Nou, er zijn eigenlijk twee soorten vijanden te onderscheiden. De ene heeft te maken met het leerproces van Aikido. Iedereen krijgt er mee te maken en iedereen moet er mee om leren gaan. Het zijn fouten die je maakt binnen een bepaalde techniek, waarvan je weet dat je ze maakt, maar die je niet kan veranderen. Belangrijkste oorzaak hiervan is ‘Hipperigoshi’  (poepjeshouding). Het betekent dat je bij het uitvoeren van een techniek je kont naar achter steekt, je voet naar binnen trekt of voortijdig wegdraait. Dit doe je uit een natuurlijke conditionering om jezelf te beschermen. Je kan het vergelijken met honden die hun staart tussen de benen stoppen als ze in een bedreigende situatie komen. De mens heeft geen staart, maar wil ook z’n geslacht beschermen. Daarom draai je het weg van je tegenstander. Op het moment dat je echter je kruis van de ander wegdraait is ook je beheersing over zijn/haar centrum weg (Chu-shin) en kan je de techniek niet meer effectief uitvoeren. De enige manier om dit af te leren is heel veel te oefenen en proberen om je aandacht naar iets anders te verleggen. Kijk maar eens naar de rolverdeling bij een techniek. De Tori wordt aangevallen door de Uke, wordt dus bedreigt en draait dus zijn/haar kruis weg. Je kan je dan als Tori het beste voorstellen dat de Uke jou niet aanvalt, maar jij hem of haar. Dan draai je de rolverdeling dus om. Op die manier leidt je je eigen aandacht af van de bedreiging, en ben je in staat om recht op de Uke af te gaan.

De andere ‘vijand’ is van een heel andere aard. Het is een valkuil waar veel gevorderde Aikidoka’s in vallen. Veel mensen denken namelijk dat Aikido het krijgen van een zwarte band en een hakama is. Wat de dieper inhoud van Aikido is vragen ze zich vaak niet af. Heel vaak komt hun behoefte voort uit een onderliggende behoefte om beter te zijn dan de ander. Dit gevoel van macht remt ze in de ontwikkeling. Als ze dat machtsgevoel teveel gaan uitbaten raken ze de essentie van Aikido kwijt en worden ze arrogant. Als leraar is zo’n arrogantie erg moeilijk weg te nemen. Eigenlijk zou je zo’n leerling bepaalde voorrechten moeten onthouden, zoals het doen van examens bijvoorbeeld. Maar de beste manier om de arrogantie weg te nemen is de leerling een strenge Ukemi te laten voelen. Dan wordt het machtsgevoel relatief. Ukemi nemen van Fujita Sensei is hiervoor ideaal.

Wat wil je bereiken met Aikido?

Ik wil uiteindelijk net zo lief worden als Dedobbeleer, zo sterk als Chiba, zo bescheiden als Suganuma en zo zacht als Fujita.