In conflict met je leraar?

In Budo (dus ook in aikido) wordt veel belang gehecht aan een harmonieuze leraar-leerling relatie. Meestal wordt dit in verband gebracht met het begrijpen van de 'diepere' zin, de weg van het aikido.

Wat is een leraar eigenlijk? Strikt genomen is een leraar iemand die over ervaring en vaardigheid beschikt , die hij /zij wil overdragen naar zijn/haar leerlingen. Omgekeerd is een leerling iemand die komt om te leren van de leraar.
In aanvang draagt de leraar de verantwoordelijkheid voor het opbouwen van een goede relatie met de leerling.In ieder geval is hiervoor nodig dat de leraar daadwerkelijk iets wil overdragen, de leerling echt iets wil leren en dat beiden elkaar respecteren. Verder is het de taak van de leraar ieder zijn positie in de hiėrarchie te geven en deze steeds te bevestigen, om mogelijke concurrentie en conflicten tussen leerlingen controleerbaar te houden. Als een leraar-leerling relatie op deze basis tot stand komt, en langere tijd duurt is het mogelijk dat de leerling via de leraar naast techniek ook inzicht krijgt in de geestelijke en menselijke aspecten van Aikido. Uitspraken als "ik vind mijn leraar technisch goed, maar verder niet inspirerend" bevatten volgens mij een valkuil. Zij geven aan dat de leerling alleen nog de technische vaardigheid van de leraar waardeert, maar de persoon daarachter niet meer accepteert en respecteert. Dit heeft tot gevolg dat zich tussen leraar en leerling een (onbewuste) weerstand opbouwt die verder van elkaar leren in de weg kan staan. Dit is een proces wat in iedere vereniging of organisatie wel voorkomt, waarbij niemand de schuldige partij is. Het echte probleem is wat te doen in een dergelijke situatie. Men kan er voor kiezen uit loyaliteit of plichtsbesef bij zijn/haar leraar te blijven. Dit is niet de enige mogelijkheid. Uit een gesprek met Suganuma Sensei over dit onderwerp begreep ik dat het volgens de Japanse traditie niet zo is dat je eerste leraar 'de leraar voor het leven is', je mag een leraar zoeken die bij je past. Wel is het zo dat als je dan gekozen hebt je het bij deze ene leraar moet laten zolang het past. Het zoeken van een andere leraar heeft niets te maken met de kwaliteit van de vorige leraar als wel dat het een graadmeter is van de (veranderde) behoeftes van de leerling. Het is uiteindelijk de leerling zelf die moet kiezen tussen loyaliteit of het aktief nastreven van de eigen behoeften. Op deze manier is het begrijpelijk dat het voor iemands ontwikkeling belangrijk kan zijn bewust een andere leraar te kiezen. Uit de praktijk blijkt dat zowel het 'goede' leraar als 'goede' leerling zijn een moeizaam proces is waarbij over en weer fouten gemaakt worden. Ik wens iedereen daarbij sterkte toe !

Joost van Straaten, 2e dan, (1995)
dojohouder Itokan Amersfoort